ماں بولی دے وارث کتھے گئے؟

تحریر : نثار حسین

اک زبان صرف الفاظ دا مجموعہ نئیں ہُندا، اوہ اک پوری تہذیب، سوچ، جذبہ تے تاریخ دا عکاس ہُندی اے۔ زبان اوہ آواز اے جیہڑی اک ماں دی لوری توں شروع ہو کے، اک عاشق دے درد، اک شاعر دی تخلیق، تے اک مظلوم دی پکار وچ ڈھل دی اے۔ ساڈی پنجابی وی اک ایہو جہی ماں بولی اے۔

پر سوال ایہہ اے آج اسی اس ماں بولی نوں کیہڑی جگہ دِتّی اے؟ ساڈی چُپ، ساڈی بے حسی، تے ساڈی شرم نے ایہ زبان اوہتھے لا کھڑا کیتا اے جتھے اوہ صرف اک "دیہاتی” تاثر بن کے رہ گئی اے۔

ساڈے ویلے دی گل اے، جدو میں 2008 توں 2013 تک "اپنا نیوز” وچ بیورو چیف دی حیثیت نال وابستہ رہیا۔ ایہہ اوہناں تھوڑے جیہے اداریاں وچوں اک سی جیہڑا نہ صرف پنجابی بولی وچ خبر نوں پروسدا سی بلکہ پنجابی سوچ، پنجابی مزاج تے پنجابی لوکاں دے دکھ سکھ نوں وی اجاگر کردا سی۔ بزنس وی چنگا چل ریا سی، لوکاں دی دلچسپی موجود سی تے ناظرین دے چہراں تے اپنائیت دی جھلک صاف نظر آندی سی۔

پر اوہ ویلا وی آیا جدوں چینل دے مالکان نے پنجابی نوں پچھے دھکیل کے اردو وچ "نواں چینل” لانچ کر دتا۔ زبان بدلی، تے سکرین تے سجی اپنائیت اجنبی ہو گئی۔ "اپنا نیوز” آج وی لوکاں دے ذہن وچ زندہ اے، پر اوہ صرف یاداں وچ باقی رہ گیا اے۔
ایہ گل تکلیف دہ اے کہ ساڈی اپنی ماں بولی نوں اس دھرتی تے سب توں وادھ شرمندگی دا سامنا اے۔

دنیا بھر وچ لوگ اپنی زبان تے ناز کردے نیں، اوہ نوں ترقی، وقار تے پہچان دا ذریعہ سمجھدے نیں۔ پر اسی پنجابی توں شرمائیاں بیٹھے آں۔

"سجن اخبار” وی اک ہور مثال اے، جیہڑا وڈی دھوم نال آیا، پر اک موسم وی نہ ٹک سکیا۔ سجا سنورا سی، بولی وی ساڈی سی، پر شاید وقت دے بازار وچ ساڈی بولی دی قیمت نہیں رہی۔ سوال ایہہ نہیں کہ اخبار یا چینل کیوں بند ہویا، سوال ایہہ اے کہ پنجابی کیوں بند ہو رہی اے؟

پنجابی کوئی عام زبان نئیں۔ ایہہ اوہ زبان اے جیہڑی بابا فرید دے اشعار توں شروع ہو کے وارث شاہ، بلھے شاہ، شاہ حسین، سلطان باہو، تے میاں محمد بخش وانگر صوفی شاعر بنا گئی۔ ایہہ زبان بندے نوں رب دے نال ملا دیندی اے، ظلم دے سامنے للکار بن کے کھڑ دی اے۔ پنجابی صرف رابطے دا ذریعہ نئیں، ایہہ محبت، مزاحمت، عقل تے علم دی زبان اے۔

پنجابی نال ساڈی بے رخی دے کئی اسباب نیں تعلیم دا اردو/انگریزی وچ رحجان: سکولاں توں لے کے یونیورسٹیاں تک پنجابی نوں نصاب وچ جگہ نہیں ملی نوجوان "پینڈو” آکھے جان دے ڈر نال اپنی ماں بولی نوں چھپاندے نیں،سرکاری اداریاں دی سرد مہری: حکومتاں صرف بیانات وچ پنجابی دی حمایت کردیاں نیں، پر عملی قدم کسے نے نہیں چکیا،میڈیا دی اردو نوازی: پنجابی نوں قومی میڈیا تے اک علاقائی مزاح بنا دتا گیا اے۔

پر ایس تاریکی وچ وی روشنی دی لو موجود اے۔ پنجابی بولن والے کروڑاں نیں، صرف اوہناں نوں ایہ زبان روزمرہ دی زندگی وچ اپناؤن دی لوڑ اے۔ جے اسی چاهندے آں کہ پنجابی نوں دوبارہ اوہدا مقام ملے، تے: پنجابی نوں نصاب وچ شامل کرنا لازمی اے۔

پنجابی چینلاں، ریڈیو، اخبار تے آن لائن پلیٹ فارمز نوں فروغ دتا جاوے،سرکاری دفاتراں وچ پنجابی نوں دفتری زبان بنایا جاوے،نوجواناں وچ ایہ فخر پیدا کیتا جاوے کہ اوہناں دی ماں بولی اک طاقت اے، کمزوری نئیں۔

ساڈی ماں بولی ساڈی پہچان اے۔ جیون دے ہر موڑ تے، ہر وساکھی تے، ہر دکھ سکھ وچ ساڈے نال رہن والی ایہ زبان کسے وراثت وانگر سانبھنی پئے گی۔جے اسی اج وی پنجابی نوں اگے نہ لے کے گئے، تے کل ساڈے بچّے، ساڈیاں پیڑیاں صرف اک سوال پوچھن گیاں:

"تُسی ساڈی ماں بولی دے نال کیہ کیتا؟”